Irak'a müdahalenin kronolojisi

SAVAŞIN KRONOLOJİSİ

Irak Savaşı ile sonuçlanan olaylar ve açıklamaların kronolojisi şöyle:

  26 Kasım 2001: Amerikan Başkanı George Bush, Bağdat'ın Aralık 1998'de ülkeden ayrılan BM silah denetçilerinin dönüşünü reddetmeye devam etmesi halinde güç yoluna başvuracağı uyarısında bulundu.

  29 OCAK 2002 : Bush, ulusun birliği konuşmasında, Irak, İran ve Kuzey Kore'nin ''Şer Üçgeni'' oluşturduğunu ve buna karşı harekete geçeceğini söyledi.

  MART 19: ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA'nın Başkanı George Tenet,Bağdat'ın, El-Kaide örgütüyle temaslarda bulunduğunu ve Irak veya İran'ın ABD'de 11 Eylül 2001'de düzenlenen saldırıları desteklediğini düşündüklerini belirtti.

  EYLÜL 12: Bush, BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Irak'ı ''hemen''silahsızlanmaya çağırarak, uluslararası müdahale olmaması halinde ABD'nin tek başına müdahale edeceği uyarısında bulundu.
16: Irak, silah denetçilerinin koşulsuz olarak geri dönmesini kabul etti.
24: Londra, Saddam Hüseyin'in 45 dakikalık bir sürede kitle imha silahlarını (KİS) kullanabileceğine dair Irak silahlanma programı dosyasını yayınladı.

  KASIM
8: Güvenlik Konseyi, Irak'ın kitle imha silahlarını tasfiye etmesini öngören 1441 sayılı kararı kabul etti.
27: BM silah denetçileri 4 yıl aradan sonra Irak'taki görevlerine yeniden başladılar.

  OCAK 2003:
15: 50 binden fazla Amerikan askeri Körfez'e konuşlandı, 20 bin yedek askere de sefer görev emri çıkarıldı.
30: İtalya, İngiltere ve Polonya'nın da içinde bulunduğu Avrupa ülkelerinden 8 lider, ülkeleri ABD'nin arkasında birlik olmaya çağıran ortak bir mektubu imzaladı.

  ŞUBAT:
5: ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Güvenlik Konseyi'nde yaptığı konuşmada, Saddam Hüseyin'in işbirliği yapmadığı konusunda ''kanıtlar'' bulunduğu ve bunun bedelini ödeyeceği şeklinde ciddi suçlamada bulundu.
8: BM Genel Sekreteri Kofi Annan, tüm başka alternatiflerin başarısızlığa uğraması durumunda, Irak'ın savaş yoluyla silahsızlandırılmasıyla ilgili tüm kararların BM tarafından alınması gerektiğini söyledi.
10: Fransa, Belçika ve Almanya ''savaş mantığına'' girmeyi reddederek, Irak'ta savaş durumunda Türkiye'ye destek olunmasını talepeden Amerika'nın talebini veto etti. Fransa, Rusya ve Almanya, denetimlerin ''artarak'' devam etmesi için ''ortak bir bildiri'' yayımladılar.
15: Avrupa'da dahil olmak üzere yaklaşık 10 milyon kişi Irak Savaşı'nı protesto etti.

  MART:
1: TBMM, yabancı asker bulundurma teskeresini reddetti.
4: Pentagon, 230 bin Amerikan askerinin Irak kapılarına dayandığını, diğer 60 bini askerin de harekete geçirildiğini belirtti.
7: Bağdat'ın silahsızlanma konusunda ilerleme kaydettiğine dair yeni raporunun ardından Washington, Londra ve Madrid, Güvenlik Konseyi'ne Irak'a bu konuda 17 Mart'a kadar son bir süre daha verdi.
16: ABD-İngiltere ve İspanya'nın, Azor Adaları'nda yaptıkları zirvede Bush, Irak'ta olası bir savaşı başlatmaya karar vermesi için BM'ye 24 saat süre tanıtı.
17: Haftalarca süren yoğun gizli pazarlıkların ardından konsensüssağlanamaması üzerine Washington, Londra ve Madrid, Irak'taki savaşa yeşil ışık yakan karar tasarısını geri çekmek zorunda kaldılar.
Pentagon, yaklaşık 150 bini Kuveyt'te olmak üzere bölgede konuşlanan Amerikan askeri sayısı 225 bine yükseldi. Bush, Saddam Hüseyin'e ülkeyi terk etmesi için 48 saat süre verdi ve aksi taktirde askeri operasyonu başlatacakları ültimatomu verdi.
18 ve 19: Irak Parlamentosu ve Baas partisi yönetimi olan Devrim Komuta Konseyi bu ültimatomu reddetti.
20: Bush yönetimi savaşı başlattı.


SAVAŞ SONRASI IRAK KRONOLOJİSİ

Irak savaşının 20 Mart 2003'de başlamasından bu yana geçen bir yılda, ABD ve İngiltere'nin oluşturduğu koalisyon kuvvetleri, çok sayıda saldırıya ve suikaste uğrayıp 650'ye yakın görevlisini kaybetti.

Irak'ta 1 yılda gelişen başlıca olaylar şöyle:   MART 2003 20 MART: ABD, savaşı, ''Irak'ın Özgürleştirilmesi'' sloganıyla başlattı. Amerikan uçakları, günlerce sürecek hava bombardımanına başladı. Amerikan ve İngiliz kara kuvvetleri, Irak'ın güneyine girdi. 23 MART: 5 Amerikalı savaş esiri Irak televizyonunda teşhir edildi. 26-28 MART: Bağdat'ın kalabalık bir mahallesi ve bir pazaryeri bombalandı, 44 kişi öldü. 31 MART: Koalisyon kuvvetleri ile Irak Cumhuriyet Muhafızları Necef kentinde karşı karşıya geldi.

  NİSAN 2003
2 NİSAN: Amerikan kuvvetleri Bağdat yolunda, Dicle nehrini geçtiler.
4 NİSAN: Uluslararası havaalanı ele geçirildi.
8 NİSAN: Basın mensuplarının kaldığı Filistin Oteli'ne tank saldırısı: 2 ölü.
9 NİSAN: Bağdat düştü. Saddam Hüseyin'in dev heykelinin devrilmesi, rejimin çöktüğünün habercisiydi. Şehirde yağmalar başladı.
10 NİSAN: Koalisyon kuvvetleri Irak'ın yarısından fazlasını işgal etti.
11 NİSAN: Kerkük'ten sonra Musul da Amerikalıların eline geçti.
21 NİSAN: Amerikalı geçici sivil idareci emekli general Jay GarnerIrak'a geldi.
23 NİSAN: Kerbela kentinde Amerikan karşıtı büyük bir gösteri düzenlendi.
30 NİSAN: Saddam Hüseyin'in Amerikalılara karşı mücadele çağrısı yaptığı ileri sürüldü.

  MAYIS 2003
1 MAYIS: ABD Başkanı George Bush, esas çatışmaların bittiğini, ancak terörizmle savaşın devam ettiğini açıkladı.
2 MAYIS: Irak'ı 3 bölgeye ayırmayı öngören uluslararası istikrar gücü oluşturuldu.
16 MAYIS: Sivil idareci olarak atanan Paul Bremer, Baas Partisi yöneticilerinin kamu görevleri yürütmesini yasakladı. Bremer, 23 Mayıs'ta da güvenlik organlarının lağvedildiğini açıkladı.
22 MAYIS: BM, Irak'a karşı 13 yıldır sürdürülen yaptırımların bittiğini duyurdu.

  TEMMUZ 2003
6 TEMMUZ: Paul Bremer, ''Geçici Yönetim Konseyi'' kurulmasını onayladı. İlk toplantı ayın 13'ünde yapıldı.
22 TEMMUZ: Saddam Hüseyin'in oğulları Uday ve Kusay Musul'da öldürüldü.

  AĞUSTOS 2003
7 AĞUSTOS: Bağdat'taki Ürdün Büyükelçiliği'ne, bomba yüklü bir araçla saldırı düzenlendi, 14 kişi öldü.
18 AĞUSTOS: Eski Devlet Başkan Yardımcısı Taha Yasin ve ''KimyasalAli'' lakaplı Ali Hasan El Mecit yakalandı.
19 AĞUSTOS: Bağdat'taki BM merkezine intihar saldırısı düzenlendi, BM temsilcisi Sergio Vieira de Mello dahil olmak üzere 22 kişi öldü, 100 kadar kişi yaralandı.
29 AĞUSTOS: Şiilerin kutsal kenti Necef'te bir caminin önünde bir araç havaya uçtu. Ayetullah Muhammed Bekir Hekim'in de aralarında bulunduğu 83 kişi öldü, 125 kişi yaralandı.

  EYLÜL 2003
3 EYLÜL: Saddam Hüseyin sonrası ilk hükümet kuruldu. ABD ve İngiltere'den sonra Polonya, bir işgal bölgesinin yönetimini aldı.

  EKİM 2003
2 EKİM: Irak Gözlem Grubu, ülkede hiçbir kitle imha silahı bulunmadığını açıkladı.
15 EKİM: Yeni Irak Dinarı kullanılmaya başlandı.
16 EKİM: BM Güvenlik Konseyi, ABD'nin, uluslararası bir gücü öngören, ancak Washington'un Irak üzerinde kısmi kontrolünü de benimseyen çözüm planını kabul etti.
23-24 EKİM: Irak'ın yeniden inşası için İspanya'nın başkenti Madrid'de bir bağış konferansı yapıldı, 33 milyar dolar toplandı.
27 EKİM: Bağdat'ta Uluslararası Kızılhaç Örgütü'ne ve 4 polis karakoluna yönelik intihar saldırıları yapıldı, 43 kişi öldü, 200'den fazla kişi yaralandı.
30 EKİM: BM, Bağdat'tan çekildiğini açıkladı.

  KASIM 2003
7 KASIM: Türkiye, Irak'a asker göndermeyeceğini açıkladı.
12 KASIM: Nasıriye kentindeki İtalyan askeri üssüne intihar saldırısı düzenlendi, 19'u İtalyan 28 kişi öldü.
15 KASIM: İktidarın Iraklılara devrinin takvimi konusunda anlaşmaya varıldı. Şiiler, başta genel seçimlerle ilgili olmak üzere değişiklikler önerdi.
27 KASIM: ABD Başkanı Bush, Şükran Günü'nde askerlerine moral vermek için gizlice Irak'a geldi.

  ARALIK 2003
9 ARALIK: Savaşa karşı ülkeler, ABD tarafından, Irak'ın yeniden inşası sürecinden dışlandı.
13 ARALIK: Saddam Hüseyin, doğum yeri Tikrit'te yakalandı.
27 ARALIK: Kerbela'da 4 saldırı düzenlendi, 7'si koalisyon askeri 19 kişi öldü.

  OCAK 2004
18 OCAK: ABD'nin Bağdat'taki Ana Karargahı önünde intihar saldırısı düzenlendi, 24 kişi öldü.
23 OCAK: David Kay, Irak'ta kitle imha silahlarını arayan Irak Gözlem Grubu'ndan istifa etti. Kay, ABD ve İngiltere'nin istihbarat servislerini, kitle imha silahlarının varlığını abartmakla suçladı.

  ŞUBAT 2004
1 ŞUBAT: Erbil kentinde Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği ve Irak Kürdistan Demokrat Partisi bürolarına intihar saldırısı düzenlendi, 100'den fazla kişi öldü.
10-11 ŞUBAT: Irak güvenlik güçlerine karşı düzenlenen 2 saldırıda 100'den fazla kişi öldü.

  MART 2004
2 MART: Bağdat ve Kerbela'da Şiilere karşı saldırılar düzenlendi, 170'den fazla kişi öldü, 500'den fazla kişi yaralandı.
8 MART: Geçici Anayasa imzalandı ve 30 Haziran'da iktidarın Iraklılara devrinin yolu açıldı.
28 MAYIS: Geçici Yönetim Konseyi, İyad Allavi'yi başbakanlığa getirdi.

  HAZİRAN 2004
1 HAZİRAN: Gazi El Yaver, geçici devlet başkanlığına atandı.
28 HAZİRAN: İşgal yönetimi, yetkilerini Allavi hükümetine devretti.

  TEMMUZ 2004
1 TEMMUZ: Saddam Hüseyin, ön duruşmada kendisine yöneltilen savaş suçu ve soykırım ithamlarını reddetti.

  EKİM 2004
6 EKİM: Amerikan silah denetçileri, 1991'den sonra Saddam rejiminin kitle imha silahı ürettiğine dair kanıt bulamadı.

  OCAK 2005
30 OCAK: Iraklılar, yeni 275 sandalyeli meclisin üyelerini seçti. Şiiler oyların yüzde 48'ini, Kürtler yüzde 26'sını aldı.

  MART 2005
16 MART: Yeni ulusal meclis toplandı.

  NİSAN 2005
6 NİSAN: Celal Talabani devlet başkanlığına, Şii Adil Abdülmehdi ve Sünni Gazi El Yaver yardımcılıklarına getirildi.
7 NİSAN: Şii kökenli İbrahim Caferi başbakanlık seçildi.
28 NİSAN: Yeni Irak hükümeti meclisten güvenoyu aldı.

  AĞUSTOS 2005
28 AĞUSTOS: Uzun müzakereler ve itirazların ardından yeni anayasa taslağı hazırlandı.

  EKİM 2005
15 EKİM: Yeni anayasa taslağı referanduma sunuldu ve Sünni Arapların boykotuna rağmen yüzde 78 ile kabul edildi.
19 EKİM: Saddam Hüseyin, yargılanmaya başladı.

  ARALIK 2005
15 ARALIK: Genel seçimler yapıldı. Seçimleri Şiilerin önderliğindeki Birleşik Irak İttifakı'nın kazandığı açıklandı. İttifak 275 sandalyeden 128'ini alırken, Kürt partiler 53, Sünni bloku ise 44 sandalye elde etti.

  NİSAN 2006
24 NİSAN: Cevad el-Maliki, hükümeti kurmakla görevlendirildi.

  MAYIS 2006
21 MAYIS: Irak Meclisi, Başbakan Nuri El Maliki’nin sunduğu yeni “ulusal birlik” hükümetini onayladı.

  EKİM 2006
5 Ekim 2006: Saddam Hüseyin idama mahkum edildi.

  ARALIK 2006
26 Aralık 2006: Saddam'ın idam cezası onaylandı.

30 Aralık 2006: Saddam Hüseyin idam edildi.