| KUTSAL TOPRAKLARDA BİTMEYEN KAVGA
|
|
 |
Osmanlı egemenliği altındaki Filistin
XVI. yy.'ın başlarına kadar Araplar'ın yönetimi altında kalan, birçok saldırılara uğrayan Filistin, Yavuz Sultan Selim'in Mercidabık zaferinden sonra Osmanlılar'ın eline geçti (24 Ağustos 1516). Osmanlılar, Filistin'i Suriye sınırları içinde Şam'a bağlı üç sancağa ayırdılar: Kudüs, Gazze, Nablus. Sonraları bu sancaklar Kudüs Şehri'ne bağlı bir eyalet niteliğine büründü; devletin zayıf düştüğü zamanlarda da bağımsız birer emirlik oldu.
Filistin emirleri arasında Fahreddin (1595-1634), Zâhir-ül-Amr (1750 sıralarında) ve Cezzar Ahmed Paşa'nın adları sayılabilir. Bir aralık Mısır'ı eline geçiren N.Bonapart büyük bir ordu ile Filistin'in Yafa Şehri'ni aldı, Afrika'yı da kuşattı, Safad ve El-Nâsıra illerine kadar ilerledi. Fakat, Cezzar Ahmed Paşa kumandasında bir Osmanlı ordusu Akkâ önünde Bonapart'ı geri çekilmek zorunda bıraktı (1799).
Osmanlı Devleti'nin gerilemeye başladığı sıralarda, Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa kumandasındaki bir ordu bütün Filistin'i aldığı gibi Suriye'ye de saldırdı. Bu bölgeler 1840 yılına kadar Mısır'ın yönetimi altında kaldı. Sonra yeniden Türkler'in eline geçti. Osmanlılar çağında Filistin halkının din, inanç ve mezhep işlerine karışılmadı. Her ne kadar İslamlığın gelişme çağından kalma Müslüman mabetleri yapılmış, birçok ibadet yerleri camiye, mescide çevrilmişse de Yahudi dininin kutsal anıtlarına dokunulmadı. Yahudiler, kendi mabetlerinde istedikleri gibi ibadet yaptı, kendi dillerinde kitap, dergi yayımladı. Ayrıca kendi dillerinde eğitim ve öğretim yapma konusunda da serbesttiler.
XIX. yy.ın sonlarında ve XX. yy.ın başlarında Kudüs - i Şerif adı altında, Filistin'in Hayfa, Akkâ, Taberiye illerini kapsayan kuzey bölgesi dışında 22.000 kilometrekarelik bağımsız bir eyalet vardı. Sınırları Şeria Irmağı'ndan Lût Gölü'ne, Akdeniz kıyısında El-Ariş'in doğusu ile Akabe Körfezi'ne kadar uzanan bu bölge, siyasi bakımdan Osmanlı Devleti'nin yönetimi altında bulunuyordu. Birinci Dünya Savaşı sırasında (1914) İngilizler ellerinde tuttukları Mısır'da Türklere karşı girişecekleri bir savaş için yığınak yapınca, Osmanlılar da Filistin'i askeri üs olarak kullandılar.
|
|
|
