Hasankeyf ve Diğerleri
Hasankeyf : Hasankeyf, GAP kapsamında yapılması planlanan Hisu baraj ve hidroelektrik santralı nedeniyle tümüyle su altında kalacak. 6 bin yıllık geçmişiyle, 'tarih öncesi izlere' de rastlanan Hasankeyf'te, ilk Hıristiyanlık ve İslam kültürüne ait birçok yapı bulunuyor. İlk büyük bağımsız Hıristiyan kilisesinin kurulduğu Hasankeyf, Selçuklu, Artuklu, Eyyubi, İlhanlı, Akkoyunlu ve Osmanlı dönemlerini yaşamış bir belde. Hasankeyf'te, Süryani sanatına sahip birçok eserin de, araştırmalar geciktirilmesi durumunda baraj gölünün altında kalmasından korkuluyor.

Nevali Çori: Höyük niteliğinde olmayan bu mütevazi merkez Anadolu'nun Mezopotamya ile bağını ortaya koyup, ataerkil düzenin ağırlıkta olduğunu gösterdi. 9. bine ait.

Horum Höyük: Fırat'a sıfır bir höyük olan Horum, şu anda Birecik Barajı'nın suları altında kalmakta. Zeugma'nın yakınında, Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü'nden Aksel Tibet ve Catherine Marot, Gaziantep Müzesi'yle ortak kazı yaptı. MÖ 4. binden itibaren yerleşim vardı. 7 metre derinlikteki su kuyusu, daha sonra çöp olarak kullanıldığından buraya ait önemli bilgilere ulaşıldı; mühürler, çanak çömlek parçaları çıktı buradan. 3. bine ait at nalı şeklindeki mutfağı olan höyüğün bir kesiminde bebek ve çocuklara ait mezarlar bulundu. Bir diğer önemli buluntu, muhtemelen Ortaçağ'a ait sular altında gözüken bir limana ait rıhtımlar ve mendirekler... Irmak taşımacılığının önemli ekseni olduğunu gösteriyordu.

Teleilat: Karkamış Barajı altında kalacak Teleilat, 8. binden itibaren yerleşildiğini ispatladı. Teleilat büyük bir höyük, tepesinde Demir Çağ'a ait bir saray kalıntısı var.

Rumkale: Bir Ortaçağ kalesi olan Rumkale'nin eteklerine kadar baraj suyu geliyor. Bu, onun hayatını sürdüreceğinden işareti değil, çünkü eteklerine su değmesi demek kısa zamanda onun da öleceği anlamına geliyor. Rumkale, 19. Yüzyılda Kayseri-Maraş üzerinden gelen kervan yolunun şehirlerinden.

Apamea: Şu anda Birecik Barajı'nın suları altında kalıyor. Zeugma'ya yakın, muhtemelen kardeş şehirlerden. Kommagenes Krallığı'nın en önemli merkezlerinden. Özellikle birbirini dik kesen sokakları, caddeleriyle Helenistik dönem şehircilik örneği görüldü.