|
|
 |
|
|
| Yoksulluk sınırı: Asgari ücret |
|
|
Türkiye'de olduğu gibi pek çok ülkede çalışanları korumak amacıyla ödenmesi gereken en az ücret yasalarla belirleniyor. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 33'üncü maddesinde asgari ücret şöyle tanımlanıyor:
"İşçilere normal bir çalışma günü karşılığında ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir."
Ücretin saptanması
Asgari ücret her yılın başında işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan üçlü Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yenilenir. 1475 sayılı İş Kanununun 33. Maddesi gereğince; hizmet akdi ile çalışan ve İş Kanununun kapsamına giren her türlü işçi ile gemi adamı ve gazetecilerin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca Asgari Ücret Tespit Komisyonu (AÜTK) aracılığı ile ücretlerin asgari hadleri en geç iki senede bir tespit edilir.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu en az on üyesinin katılmasıyla toplanır, üye oylarının çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde, başkanın bulunduğu taraf çokluk sayılır. Komisyon kararları kesindir ve Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen ayın başında yürürlüğe girer.
2000 yılı ücreti
Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nca 2000 yılı ilk yarısında uygulanacak asgari ücret 16 yaşından büyük işçiler için yüzde 17.3 oranında artırılarak aylık brüt 109 milyon 800 bin liraya, net 80 milyon 682 bin liraya yükseltildi. Yılın ikinci yarısında uygulanacak asgari ücret de brüt 118 milyon 800 bin, net ise 87 milyon 65 bin lira oldu.
1999-2000 karşılaştırması: 1999 yılı başında 182 dolar alarak belirlenen 16 yaşından büyük işçilerin net asgari ücreti yıl sonuna geldiğinde 127 dolara indi. Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yeni belirlediği 2000 yılı asgari ücreti, dolar bazında 152 dolara yükseltilmiş oldu. Yeni asgari ücretteki artışa karşın 16 yaşından büyük bir işçi, geçen yıla göre 30 dolar eksiğiyle, yüzde 16.5 daha az net asgari ücret almış olacak.
| Dolar Bazında Asgari Ücret (1987-98) |
| Yıllar |
Ortalama AÜ (Lira) |
Dolar Kuru |
AÜ ($) |
| 1987 |
57.825 |
855 |
67.3 |
| 1988 |
100.125 |
1.421 |
70.4 |
| 1989 |
167.250 |
2.120 |
78.8 |
| 1990 |
303.750 |
2.606 |
116.5 |
| 1991 |
575.250 |
4.168 |
138.0 |
| 1992 |
1.071.000 |
6.864 |
156.0 |
| 1993 |
1.885.875 |
10.965 |
171.9 |
| 1994 |
3.056.250 |
29.669 |
103.0 |
| 1995 |
5.602.500 |
45.678 |
122.6 |
| 1996 |
12.022.500 |
81.047 |
148.3 |
| 1997 |
24.688.125 |
151.238 |
163.2 |
| 1998 |
40.605.000 |
259.839 |
156.2 |
Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Batı'da asgari ücret
OECD üyesi 19 ülkeden yalnızca 6 ülkede (Fransa, Hollanda, Lüksemburg, Portekiz, İspanya ve ABD) asgari ücret Türkiye'de olduğu gibi ulusal seviyede yasalarla saptanıyor.ABD ve Portekiz'de asgari ücretin belirlenmesi bölgesel düzeyde farklılaşıyor. Kalan 13 ülkede de toplu iş sözleşmesi yoluyla saptanmakta, çoğunlukla işkolu ve işletme düzeyinde belirleniyor.
| OECD'de Asgari Ücret (AÜ)-2000 |
| Ülke |
Aylık AÜ ($) |
Kişi Başına Milli Gelir ($) |
Milli Gelire Oranı (%) |
| Danimarka |
2.040 |
28.245 |
7.2 |
| Avusturya |
1.843 |
24.823 |
7.4 |
| İtalya |
1.800 |
17.900 |
10.0 |
| Lüksemburg |
1.600 |
27.611 |
5.8 |
| Belçika |
1.405 |
21.765 |
6.5 |
| Hollanda |
1.306 |
21.536 |
6.1 |
| Fransa |
1.258 |
24.600 |
5.1 |
| Almanya |
1.100 |
25.179 |
4.4 |
| İngiltere |
950 |
17.471 |
5.4 |
| Yunanistan |
540 |
12.000 |
4.5 |
| İspanya |
511 |
12.200 |
4.1 |
| Portekiz |
353 |
11.700 |
3.0 |
| Türkiye |
152 |
3.224 |
4.7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
