|
|
 |
|
|
|
|
|
Eko Dosya'da Türkiye'nin lokomotifi sayılan sektörler, Türkiye ekonomisi, şirketler ve karşılaştırma olanağı sağlamak için de ülke ekonomileri ele alındı.
Sektörler: Cumhuriyet'in kuruluşu sonrasında çizilen politika ile devlet sektörünün yol göstericiliğinde karma ekonomi politikası izlendi. 20. yüzyılın ilk yarısındaki kamu sektöründeki ağırlık, 1950'lerde başlayan çok partili sistemin liberalleşme politikası ile özel sektöre geçti. Günümüz Türkiye'sinde turizm ve tekstil, lokomotif sektöre dönüştü. Türkiye ekonomisinde etkinliği olan sektörleri gelişim çizgileriyle inceledik.
Türkiye Ekonomisi: Türkiye'nin kalkınma stratejileri... Başta enflasyon olmak üzere son yıllarda yaşamı zorlaştıran ekonomik engeller... Ekonomide "istikrar paketleri" adıyla sunulan kemer sıkma tedbirleri... Beklenilen ve bir türlü gelmeyen yabancı sermaye... Uğruna ekonomiyi yeniden yapılandırdığımız ve artmasını ulusça dört gözle beklediğimiz ihracat ve günlük yaşantımızı etkileyen ekonomideki depremleri irdeledik.
Ülkeler: Türkiye, her şeye karşın büyürken konu komşu ve 1999 sonunda aday olabildiğimiz AB ülkelerindeki ekonomi verileri ne düzeydeydi? Bu soruların yanıtlarını, "Dünyanın En Büyük Ekonomileri Tablosu" ve AB, ABD ve Japonya kıyaslamasıyla hazırladık.
Şirket Dosyaları: Geçen yüzyılın ortalarında başlayan şirketlerin uluslararasılaşması, yüzyılın sonuna doğru evliliklere dönüştü. Önce finans sektöründe başlayan birleşmeler, giderek diğer sektörlere atladı ve uluslararası platformda yaygınlaştı. Maliyet düşürme ve rekabet gücü kazanmayı amaçlayan şirket evlilikleri Türkiye'deki ortaklarını da doğrudan ilgilendiriyordu. Türkiye'deki yerli dev şirketler de evliliğe uzanacak ilişkilere çoktan başladı.
Geleneksel olarak her yıl yayınlanan ABD'li dergilerden Fortune, Forbes'in Dünya'nın En Büyük Şirketleri ve Türkiye'de İstanbul Sanayi Odası'nın saptadığı Türkiye'nin En Büyükleri, "En Büyük Şirketler" dosyasında yer aldı.
Ülke Ekonomileri
Ülkelerin Temel Ekonomi Verileri (1999)
| Ülkeler |
GSYİH* |
Kişi Başına |
Nüfus |
Ekonomide |
1999 |
|
milyar $ |
GSYİH-bin $ |
milyon |
Büyüme Oranı |
Enflasyonu % |
| BATI AVRUPA |
| Avusturya |
218 |
26.5 |
8.1 |
2.4 |
1.0 |
| Belçika |
263 |
25.5 |
10.2 |
2.6 |
1.6 |
| Danimarka |
174 |
32.5 |
5.3 |
1.8 |
2.4 |
| Finlandiya |
145 |
28.0 |
5.2 |
3.8 |
1.7 |
| Fransa |
1.465 |
25.0 |
59.0 |
2.7 |
1.1 |
| Almanya |
2.260 |
27.0 |
83.0 |
2.3 |
1.4 |
| Yunanistan |
126 |
12.0 |
10.5 |
3.7 |
2.0 |
| İrlanda |
98 |
26.5 |
3.7 |
6.8 |
2.6 |
| İtalya |
1.237 |
21.5 |
58.0 |
2.1 |
2.0 |
| Hollanda |
432 |
27.0 |
16.0 |
2.7 |
2.0 |
| Norveç |
160 |
36.0 |
4.5 |
2.2 |
2.1 |
| Portekiz |
117 |
12.0 |
10.5 |
2.6 |
2.7 |
| İspanya |
577 |
14.5 |
39.5 |
2.9 |
2.3 |
| İsveç |
252 |
28.5 |
9.0 |
3.3 |
1.7 |
| Türkiye |
204 |
3.0 |
65.5 |
5.0 |
52.8 |
| Birleşik Krallık |
1.423 |
24.0 |
59.5 |
2.6 |
2.6 |
| DOĞU AVRUPA |
| Estonya |
5.5 |
3.7 |
1.5 |
4.0 |
4.7 |
| Latviya |
6.8 |
2.8 |
2.4 |
2.5 |
3.0 |
| Litvanya |
10.5 |
2.8 |
2.4 |
2.5 |
4.3 |
| Bulgaristan |
12.5 |
1.5 |
8.2 |
3.0 |
8.5 |
| Çek Cumhuriyeti |
57.0 |
5.8 |
10.2 |
1.5 |
4.6 |
| Macaristan |
52.0 |
5.2 |
10.0 |
3.0 |
9.7 |
| Polonya |
166.5 |
4.3 |
38.7 |
4.5 |
7.5 |
| Romanya |
33.3 |
1.5 |
22.5 |
1.0 |
28.0 |
| Rusya |
205.3 |
1.4 |
145.7 |
1.0 |
38.0 |
| Slovakya |
21.1 |
3.9 |
5.5 |
0 |
18.0 |
| Ukrayna |
29.3 |
0.6 |
50.0 |
0 |
20.0 |
| ORTA DOĞU |
| Cezayir |
49.2 |
1.6 |
31 |
5.0 |
4.5 |
| Mısır |
99 |
1.5 |
66 |
5.6 |
4.3 |
| İran |
68 |
1.1 |
65 |
2.1 |
25.0 |
| Irak |
7.5 |
0.31 |
24 |
17.0 |
110.0 |
| İsrail |
101 |
16.0 |
6.3 |
3.6 |
5.8 |
| Ürdün |
7.8 |
1.3 |
6.3 |
1.8 |
3.3 |
| Lübnan |
20 |
5.7 |
3.4 |
0.5 |
3.5 |
| Suudi Arabistan |
141 |
6.5 |
22 |
1.5 |
2.5 |
| AFRİKA |
| Kenya |
9.2 |
0.3 |
32 |
2.5 |
7.0 |
| Nijerya |
52.0 |
0.5 |
114 |
3.2 |
17.0 |
| Güney Afrika |
138.0 |
3.2 |
44 |
3.2 |
5.0 |
| ASYA |
| Avustralya |
417 |
22.0 |
19.0 |
2.8 |
1.7 |
| Çin |
1.000 |
0.8 |
1.266.5 |
7.0 |
2.5 |
| Hong Kong |
130 |
18.5 |
7.0 |
0.6 |
4.2 |
| Hindistan |
540 |
0.55 |
1.002.5 |
6.1 |
8.0 |
| Endonezya |
177 |
0.85 |
210.0 |
4.1 |
7.1 |
| Japonya |
3.914 |
30.7 |
127.5 |
0 |
0.1 |
| Kazakistan |
15 |
1.0 |
15.0 |
2.0 |
15.7 |
| Malezya |
85 |
3.8 |
22.5 |
5.3 |
5.2 |
| Yeni Zelanda |
55 |
14.3 |
4.0 |
2.5 |
1.1 |
| Pakistan |
65 |
0.43 |
150.0 |
3.5 |
8.5 |
| Filipinler |
81 |
1.03 |
78.4 |
3.9 |
8.4 |
| Güney Kore |
428 |
9.0 |
47.3 |
6.1 |
2.7 |
| Tayvan |
306.3 |
13.9 |
22.0 |
6.1 |
1.7 |
| Tayland |
134.0 |
2.1 |
62.5 |
3.0 |
4.5 |
| Vietnam |
20 |
0.36 |
80.9 |
5.7 |
12.0 |
| KUZEY AMERİKA |
| Kanada |
692 |
22.4 |
31 |
2.8 |
1.6 |
| ABD |
9.333 |
33.4 |
275 |
2.7 |
2.6 |
| LATİN AMERİKA |
| Arjantin |
326 |
8.8 |
37 |
3.0 |
-1.5 |
| Brezilya |
536 |
3.3 |
164 |
2.7 |
8.7 |
| Şile |
76 |
5.0 |
15 |
5.0 |
3.6 |
| Kolombiya |
76 |
1.8 |
42 |
2.0 |
8.7 |
| Meksika |
497 |
5.0 |
98 |
4.0 |
13.0 |
| Venezuela |
106 |
4.4 |
24 |
4.6 |
24.6 |
* GSYİH: Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
Kaynak: The Economist, The World in 2000'den yararlanılarak hazırlandı.
Dünyanın En Büyük Ekonomileri (1999)
| Ülkeler |
Nüfus* |
GSMH** |
Kişi Başına GSMH*** |
SGP-GSMH** |
Kişi Başına SGP-GSMH*** |
| 1- ABD |
270 |
7.903,0 |
29.240 |
7.903 |
29.240 |
| 2- Çin |
1.239 |
923,6 |
750 |
3.779 |
3.051 |
| 3- Japonya |
126 |
4.089,1 |
32.350 |
2.982 |
23.592 |
| 3- Japonya |
126 |
4.089,1 |
32.350 |
2.982 |
23.592 |
| 4- Hindistan |
980 |
427,4 |
440 |
2.018 |
2.060 |
| 5- Almanya |
82 |
2.179,8 |
26.570 |
1.807 |
22.026 |
| 6- Fransa |
59 |
1.465,4 |
24.210 |
1.248 |
21.214 |
| 7- İngiltere |
59 |
1.264,3 |
21.410 |
1.200 |
20.314 |
| 8- İtalya |
58 |
1.157,0 |
20.090 |
1.173 |
20.365 |
| 9- Brezilya |
166 |
767,6 |
4.630 |
1.070 |
6.460 |
| 10-Rusya |
147 |
331,8 |
2.260 |
907 |
6.180 |
| 11-Meksika |
96 |
368,1 |
3.840 |
714 |
7.450 |
| 12-Kanada |
30 |
580,9 |
19.170 |
691 |
22.814 |
| 13-İspanya |
39 |
555,2 |
14.100 |
628 |
15.960 |
| 14-G. Kore |
46 |
398,8 |
8.600 |
616 |
13.286 |
| 15-Endonezya |
204 |
130,6 |
640 |
490 |
2.407 |
| 16-Arjantin |
36 |
290,3 |
8.030 |
424 |
11.728 |
| 17-Türkiye |
63 |
200,5 |
3.160 |
419**** |
6.594 |
| 18-Avustralya |
19 |
387,0 |
20.640 |
409 |
21.795 |
| 19-Hollanda |
16 |
389,1 |
24.780 |
350 |
22.325 |
| 20-G. Afrika |
41 |
136,9 |
3.310 |
343 |
8.296 |
| 21-Tayland |
64 |
131,9 |
2.160 |
338 |
5.524 |
| 22-İran |
62 |
102,2 |
1.650 |
317 |
5.121 |
* milyon
** milyar $
*** $
**** 1998'de 16'ydı.
Kaynak: Dünya Bankası, "Dünya Kalkınma Göstergeleri 2000" Raporu
AB, EURO11, ABD ve Japonya'nın Verileri (1999)
| |
AB-15 |
Euro 11(7) |
ABD |
Jap. |
| Top.Yüzölç. (1000km²) |
3.191 |
2.364 |
9.373 |
378 |
| Nüfus (1998 Ort. Milyon) |
376 |
292 |
270 |
127 |
| GSMH 1998(1) |
7.495 |
5.774 |
7.592 |
3.327 |
| Yıllık Büy. Or 98/97 (%) |
2.8 |
3.0 |
3.3 |
-2.5 |
| Yıllık Büy. Or 97/96 (%) |
2.7 |
2.5 |
3.9 |
1.4 |
| Enflasyon 97/96 (Tüketici. Fiyat) |
1.7 |
1.6 |
2.3 |
1.7 |
| Enflasyon 98 Kas./97 Kas.(Tük.F) |
1.0 |
0.9 |
1.5 |
0.8 |
| Kamu Açıkları, 1997(3) |
-2.3 |
-2.5 |
-0.3 |
-3.4 |
| Kamu Borçları, 1997 (4) |
71.9 |
74.5 |
61.5 |
86.7 |
| İhracat 1997 (Milyar ECU) |
720.4 |
760.8 |
606.3 |
371.3 |
| Ithalat 1997 (Milyar ECU) |
670.5 |
671.4 |
792.4 |
298.6 |
| Ticaret Den. 1997 (Milyar ECU) |
49.9 |
89.4 |
-186.1 |
72.7 |
| Ticaret Den. 1997 (Milyar ECU) |
49.9 |
89.4 |
-186.1 |
72.7 |
| Sanayide Büy. Oranı 97/96 (%)* |
3.8 |
4.1 |
4.9 |
3.7 |
| Para Arzı (M1), Eylül 98 (5) |
-- |
1.629.9 |
911.7 |
1.195.2 |
| Kısa Vadeli Faiz Oranı % |
4.4 |
3.7 |
5.2 |
0.7 |
| 10 Yıllık Hükümet Tahvili Getirisi** |
4.4 |
4.3 |
4.8 |
1.1 |
| Döviz Rezervi (Milyar ECU) |
360.9 |
296.4 |
56.1 |
187.1 |
| Hisse Senedi Piyas. Kapitalizas. |
6055.4 |
3.190.9 |
9.679.7 |
3.300.9 |
| Kamunun Borç (tahvil) Stoku*** |
4085.0 |
3.272.4 |
6.706.9 |
2.822.0 |
| İstihdam Oranı 1997 (%) (6) |
60.1 |
58.0 |
73.4 |
69.5 |
| İşsizlik Oranı 1997 (%) |
9.8 |
10.8 |
4.5 |
4.3 |
(1) Piyasa Fiyatları üzerinden Gayri Safi Milli Hasıla, Milyar ECU
(2) Satın alma Gücü Paritesi Cinsinden Kişi Başı Gayri Safi Milli Hasıla
(3) GSMH'nın % 'si olarak
(4) GSMH'nin % 'si olarak,
(5) Milyar ECU
(6) 15-64 Yaş arası
(7) AB ülkeleri içinde para birliğini uygulayan 11 ülke
* inşaat sektörü dışında
** Kasım 98, Nominal
*** Milyar ECU
Kaynak: Avrupa Bilgi Merkezi (ABM)
|
|
|
|
|
|
|
|
