|
|
 |
|
|
| Süper projeler:Boru hatları |
|
|
Süper projeler:Boru hatları
Dünya petrol rezervlerinin yüzde 67'si Ortadoğu'da bulunuyor. Türkiye'nin üyeliğe adım adım yaklaştığı Avrupa Birliği (AB) ise ABD'den sonra en çok petrol tüketici konumunda. Üretici ve tüketici ülkeler arasında yer alan Türkiye, jeo-stratejik konumundan yararlanarak dünya enerji terminali olmayı ulusal politikaya dönüştürdü.
1990'ların son yıllarında ''ulusal politika''ya yönelik hazırlanan projelerin yaşama geçirilmesi yeni bin yıla devredildi.
Türkiye'nin ekonomik çıkarları açısından çok önemli olan Bakü-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı'na ekonomik olmadığı savıyla çok uluslu petrol şirketleri karşı çıkıyor. İran-Türkiye Doğalgaz Boru Hattı Projesi'ne de siyasi nedenlerle ABD muhalefet ediyor. Projelerin gerçekleşmesinin yılan hikayesine dönmesi, ulusal politikayı zorlaştırırken Türkiye'nin 2000'li yıllardaki enerji açığını büyütüyor.
Kerkük - Yumurtalık Hattı
Türkiye'nin 1976'da gerçekleştirdiği Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Projesi ne yazık ki üçte bir kapasite ile çalışıyor.
Irak Kerkük petrolünü taşıyan İki paralel hattın, kapasitesi 71 milyon ton/yıl'dır. 1. hat 986, 2. hat 890 km uzunluğundadır. 1990 Körfez Krizi nedeniyle kapatılan hatta 1997'de insani amaçlı kullanım izni verildi. Kullanılmadığı dönemde çürüme tehlikesiyle karşılaşılan boru hatlarından 1998'de yaklaşık 20 milyon ton petrol taşındığı sanılıyor. Irak krizinin süregitmesi, hattın tam kapasiteye ulaşamayacağını gösteriyor.
Petrol boru hatları:
-Hazar-Akdeniz Ham Petrol Boru Hattı: Kamu oyunda Bakü-Ceyhan diye bilinen proje, Hazar Havzasındaki Kazakistan, Türkmenistan, Azerbeycan'da üretilen petrolün taşınmasını amaçlıyor. 1730 km'lik hattın 1037 km'sinin Türkiye'den geçmesi planlanıyor. İlk 6 yılda 45 milyon ton/yıl kapasiteye ulaşması planlanan hattın fizibilite ve çevresel incelemeleri Dünya Bankası'ndan sağlanan kredi ile BOTAŞ tarafından hazırlandı.
29 Ekim'de boru hattının geçtiği ülkeler, imzaladıkları ''Ankara Deklarasyonu'' ile projeye siyasi destek verdi. Strateji uzmanlarına göre, Hazar petrol rezervlerini 20 yıl sonra kullanmak isteyen ABD ve daha az kazançlı bulan BP, Amocco gibi dev petrol şirketleri projeye soğuk bakıyor. Tartışılan projenin gerçekleşmesi Türkiye'nin dış siyasetteki becerisine kaldı. Proje, yeni bin yılda da yeni pürüzleriyle çok tartışılacak...
-Ceyhan-Samsun Ham Petrol Boru Hattı: Ukrayna ve diğer Karadeniz ülkelerinin ham petrolünü boğazlar yerine Ceyhan'dan Samsun'a taşımayı amaçlayan bir projedir. Arşivde tozlanan bu proje beklemede.
Doğalgaz hatları
Türkiye doğalgaz gereksinimini iki yoldan sağlıyor. Batı Terminali diye anılan Rusya Federasyonu - Avrupa - Doğagaz Boru Hattı ve Sıvılaştırılmış Doğalgaz (LNG) İthal Terminali...
Rusya'dan gelen doğalgaz boru hattı Bulgaristan'dan yurda girerek, 842 km'lik bir hatla İstanbul, Bursa, Ankara ve Karadeniz Ereğlisi'ne kadar uzanıyor. BOTAŞ tarafından yürütülen çalışmalarla Türkiye 14 milyar m³/yıl doğalgaz sağlıyor.
Marmara Ereğlisi'ndeki Sıvılaştırılmış Doğalgaz Terminali ile de Cezayir'den gelen 2 milyar m3/yıl doğalgaz eşdeğeri LNG parça parça depolanıyor ve sıvılaştırılarak hatta sunuluyor.
Türkiye'nin enerji açığını kapatmak için doğalgazı, çok yönlü ve kaynaklı olarak sağlamayı amaçlıyor.
Önümüzdeki günlerde gerçekleştirilmeyi bekleyen doğalgaz projeleri de şöyle;
-Rusya Federasyonu-Karadeniz-Türkiye (Mavi Akım) Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Türkiye'ye Karadeniz'in tabanından 16 milyar m3/yıl doğalgaz getirmeyi amaçlayan proje 15 Aralık 1997'de imzalanmasına karşın finansman ve teknik sorunlarıyla baş başa bırakıldı. Rusya, projede üstlendiği hat döşeme işlevini tamamlamak üzere...
-Türkmenistan-Türkiye-Avrupa Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Türkiye ve Avrupa'nın 2000'li yıllardaki doğalgaz gereksinimi için hazırlanan projenin ön fizibilitesi yapıldı. Türkmenistan ile 29 Ekim 1998 günü ikili anlaşma imzalandı. Bakü-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı'na paralel bir yol izliyor. Proje için bir termin programı bulunmuyor. Gerçekleşme olasılığı olan boru hattı projesi sayılıyor.
-İran-Türkiye Doğalgaz Boru Hattı Projesi: 1996'da yapılan ikili anlaşma ile İran doğalgazını Türkiye'nin yanı sıra Avrupa'ya taşınması planlanıyor. Projenin İran sınırından Erzurum'a uzanan 290 km'lik kısmı 1997 Nisan'da Fernas-Enerkom-STFA konsorsiyumuna ihale olunmasına karşın yapımına başlanamadı. Termin programına göre 2000'de devreye girmesi planlanan projede şimdiden 2 yıl gecikme oldu.
ABD'nin karşı çıktığı projenin gecikmesi durumunda BOTAŞ, İran'a tazminat ödemekle yükümlü olacak. Türkmenistan ile doğalgaz bağlantısı kuran İran, gazın zamanında çekilmesini istiyor. Türkiye-İran teknik heyetleri projedeki gecikme ve tazminat konularını görüşüyor...
-Transbalkan Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Rusya'dan gelen doğalgaz boru hatlarının sayı ve çaplarını geliştirmeyi amaçlayan bu proje için 2.9 milyar dolarlık finansman arama çalışmaları sürüyor.
-Mısır-Türkiye Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Mısır'dan 10 milyar m³/yıl doğalgaz sağlamayı öngören projenin en büyük eksiği finansman kaynağının olmaması sayılıyor.
-Irak-Türkiye Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Yıllar önce ele alınan fakat gerçekleştirilemeyen bu projede BM ve ABD'nin gölge yapacağı sanılıyor. İran projesine karşı çıkan ABD'nin bu projeye yeşil ışık yakabileceği sanılıyor.
-Rusya- Türkiye- İsrail Doğalgaz Boru Hattı Projesi: Geçmişte gündeme gelmesine karşın raflarda tozlandı. Türkiye'nin doğalgazla elektrik üretiminde olası bir darboğazda yeniden gündeme gelmeyi bekliyor.
|
Türkiye'de Ham Petrol Taşımacılığı (1980-98) |
|
Yıl |
Transit |
Yurtiçi |
|
Taşıma* |
Endeks |
Taşıma* |
Endeks |
|
1980 |
20.232 |
100 |
1.680 |
100 |
|
1981 |
27.786 |
137 |
1.824 |
108 |
|
1982 |
31.657 |
156 |
1.702 |
101 |
|
1983 |
34.434 |
170 |
2.008 |
119 |
|
1984 |
41.681 |
206 |
1.916 |
114 |
|
1985 |
47.906 |
236 |
2.678 |
159 |
|
1986 |
48.082 |
237 |
3.533 |
210 |
|
1987 |
59.915 |
292 |
5.047 |
300 |
|
1988 |
78.558 |
388 |
5.305 |
315 |
|
1989 |
82.909 |
409 |
5.824 |
346 |
|
1990 |
45.670 |
225 |
6.153 |
366 |
|
1991 |
- |
- |
6.446 |
383 |
|
1992 |
- |
- |
6.628 |
394 |
|
1993 |
- |
- |
6.622 |
394 |
|
1994 |
- |
- |
6.322 |
376 |
|
1995 |
- |
- |
6.339 |
377 |
|
1996 |
701 |
3 |
6.462 |
385 |
|
1997 |
15.295 |
76 |
6.507 |
387 |
|
1998 |
16.281 |
80 |
6.884 |
408 |
|
* Irak-Türkiye Hampetrol Boru Hattı ile yapılan toplu taşımayı gösterir. (Bin Ton) |
Kaynak:DPT
|
|
|
|
|
|
|
|
