ULAŞIM
Sunuş
Demiryolları
Karayolları
 ENERJİ
Türkiye'nin Enerji Tüketimi
Nükleer Enerji Tüketimi
Petrol ve Doğalgaz Boru Hatları ve Projeleri
Türkiye'nin Enerji Yatırımları
 TURİZM
Dünyada
Türkiye'de
 TEKSTİL
Tekstil
 SİGORTA
Sigorta
 TÜRKİYE EKONOMİSİ
Bütçe
Borçlar
Devletçilikten Liberalizme
Dış Ticaret
Ekonomide Depremler
Enflasyon
Yabancı Sermaye
Deprem Ekonomisi
Türkiye'de Satın Alma Gücü
 ÜLKELER
Ekonomide Veriler
 ŞİRKET DOSYASI
Şirket Birleşmeleri
En Büyük Şirketler
Şirket evlilikleri

Dünyada
20. yüzyılın ortalarında şirketlerin çokuluslu hale gelmesinini yanı sıra, bilişim teknolojisindeki gelişim, ucuz ulaşım, şirketlerarası evliliklerin hızlanmasına yol açtı. Rekabetin küreselleşmesi, çokuluslu şirketleri bile dünya pazarında ayakta kalabilme uğraşısına soktu.

Küreselleşme ile ABD'nin küresel pazardaki etkinliğini artırması ve AB gibi yapılanmalarda sınırların önemini yitirmesi, tek para birimine geçilmesi, ABD ve AB dışındaki ülkelerdeki yerli şirketleri de dış rekabete karşı küresel ortaklıklara özendirdi.

Çokuluslu şirketler, maliyetleri düşürerek rekabet gücü kazanmak amacıyla sektör içi ya da ilintili sektörlerarası şirket evliliklerine yöneldi. Fortune Dergisi'nde yer alan 1983'teki en büyük 500 şirketin üçte biri 1994'te ilk 1000'e giremedi.

Şirket evliliklerinde belli başlı amaçlar arasında piyasada rekabet gücü kazanmak ve hisselerinin değerlerini yükseltmek yer aldı.

20'nci yüzyılın son çeyreği önemli şirket evliliklerine tanık oldu. 1986'da yalnızca ABD'de toplam 173 milyar dolar değerinde 3.336 birleşme işlemi yapıldı. 1988'de birleşen şirket sayısı azalmasına karşın değer bazında 250 milyon dolar arttı. 1999'a gelindiğinde dünya çapında şirket evliliklerinin yaklaşık 3.1 trilyon dolara ulaştığı tahmin ediliyor. Thomson Financial Securities Data'ya göre; bu değerin yüzde 47'si ABD, yüzde 38'i AB ülkelerinde gerçekleşti.

ABD'de başlayan şirket evlilikleri yüzyılın sonlarına doğru Fransa, Almanya ve Japonya'da tırmanışa geçti. 1990'larda AB ve NAFTA gibi bölgesel yapılanmalar da, şirketleri büyüterek küresel rekabeti geliştirdi. Rekabetin artışı grupların maliyeti düşürerek rekabet gücü kazandıracak şirket evliliklerine kapı araladı. AB'nin tek para birimi euro'ya geçmesinin de şirket evliliklerine ivme kazandırdığı söylenebilir.

Önemli Şirket Birleşmeleri
  • ABD petrol devlerinden Chevron ve Gulf birleşerek 13 milyar dolarlık bir değer yarattı.
  • US Steel, Marathon Oil'i satın aldı.
  • ABD'nin dev grubu General Electric, RCA ile birleşti.
  • R.J. Reynold Nabisco'yu satın aldı.
  • MCI World-Sprint birleşmesi 115.00 milyar dolarlık bir değer yarattı.
  • Exxon-Mobil 78.95, Travellers Group-Citicorp 72.56, SBC Communication-Ameritech
    62.59, Nations Bank-BankAmerica 61.63, Vodafone-AirTouch 60.29 ve BP-Amoco
    48.17 milyar dolara ulaştı.
    Uluslararası şirket birleşmeleri arasında da finansta Citigroup (ABD)-Schroders
    (İngiltere), BSCH (İspanya)-Meridional (Brezilya),
    Telekom gereçlerinde Smith Industries (İngiltere)-EMC Technology (ABD)
    İş hizmetinde Vivendi (Fransa)-Scoot.com (ABD),
    Tütünde Swedish Match (İsveç)-General Cigar (US)
    Enerji sistemlerinde de Emerson Electric (US)- Unit of Ericsson (İsveç) yer aldı.

    Dünyada Büyük Şirket Evlilikleri (1999)
    Hedef şirket Satın Alan Şirket Değeri (milyar $) Sektör
    Sprint Corp. MCI WorldCom. 127.2 Telekom
    Telecom Italia Deutsch Telekom 92.2 Telekom
    Air Touch Vodafone 65.9 Telekom
    MediaOne Group ATt 63.1 Telekom
    MediaOne Group Comcast Corp. 58.2 Telekom
    Total Fina Elf Aquitaine 53.7 Petrol
    US West Inc. Global Crossing 51.1 Telekom
    CBS Corporation Viacom Inc. 40.8 Medya
    Orange PLC Mannesman 35.3 Telekom
    BAT Rotmans 21.5 Sigara
    Ascend Comn. Lucent Technologies 21.0 Telekom
    BankBoston Fleet Grubu 16.0 Banka
    General Dynamics Gulfstream Aerospace 5.3 Uçak
    Kaynak: Verilerin bir kısmı "Thomson Financial Securities Data'dan aktaran TÜSİAD Görüşleri Dizisi, No 2"den alındı.

    Dünyada Büyük Şirket Evlilikleri (2000)
    Satın alan Satılan Değeri (milyar $) Sektör
    America OnLine Time Warner 342 Bilişim-Medya
    Glaxo Wellcome SmithKline Beecham 76 İlaç
    Seagate Veritas 29 Bilişim
    DaimlerChrysler Mitsubishi 2 Otomotiv
    Preussag (Alm) Thomson Travel (İng) 2.73 Turizm
    Pfizer Warner Lambert 302 İlaç
    Cable and Wireless HKT PCCW-İnternet 36-38 İnternet
    Kaynak: AA, Reuter

    America Online-Time Warner Birleşmesi
    AOL, Time Warner'ı satın alarak yeni bin yılın ilk büyük birleşmesini gerçekleştirdi. AOL hisseleri bir günde yüzde 553 değer kazandı. Bu birleşme, iletişim çağının en büyük rekabetini de doğurdu. Elektronik ve geleneksel medya evliliğini değerlendiren The Wall Street Journal "Artık hiç bir şey eskisi gibi olmayacak" yorumunu yaparak geleneksel medyanın tarihe karışacağını vurguladı.

    AOL 165 milyar dolar ödeyerek Time Warner şirketini satın almasıyla evlilikten doğan ortak şirketin yüzde .... hissesi AOL'da kaldı. Evlilik sonrası oluşan yeni şirketin piyasa değeri 342 milyar dolar. Bu rakam, Türkiye'nin GSMH'sının 1.75 katı ve yaklaşık olarak Meksika'nın da milli gelirine eşit. Yeni şirket AOL-Time Warner, piyasa değerleri baz alındığında , Microsoft, General Electric ve Cisco Systems'ten sonra ABD'nin, 4'üncü büyük şirketi oldu.

    Bu evlilik AOL'a, dev rakibi Microsoft karşısında internetten sinemaya, ticaretten kablosuz iletişime kadar pek çok alanda büyük rekabet kazandırdı. AOL, Time Warner ortaklığıyla ülkenin en büyük ikinci kablolu yayın gücünü de bünyesine katarak Microsoft'a, faaliyet gösterdiği her alanda rakip oldu.

    Artık kişisel bilgisayarla AOL aracılığıyla internet erişimi sağlayanlar, bir tuşla Time Warner'ın CNN ve TBS televizyonlarına ya da arşivinden film ve müzik marketine kadar her ürününe ulaşabilecek. Time Warner kablolu hizmetlerinden yararlananlar da, televizyondan AOL'a bağlanıp internete girebilecek.

    Warner EMI Music Doğuyor
    AOL-Time Warner birleşmesi dünya kamu oyunda tartışılırken, İngiliz müzik şirketi EMI de gruba katılarak 20 milyar dolarlık yeni bir müzik devi doğdu. Time Warner, Rolling Stones, Beatles, Spice Girls gibi efsanelerin adresi İngiliz müzik şirketi EMI ile birleşmiş oldu. Şirketlerin ortak bildirisine göre; EMI, 2 bin 500'ü aşkın sanatçı, 2 milyonu aşkın şarkının telif hakkı, 8 milyar dolarlık ortak yıllık geliri ve vergi öncesi 1 milyar dolarlık kârıyla müzik piyasasının bir numarası oldu.

    Banka Birleşmeleri: Türkiye Bankalar Birliği, Bankacılar Dergisi'nde yer alan Lüizet Palombo'nun 1980'li yılların başında Avrupa ve ABD'de makro-ekonomik gelişmelere dayalı olarak birleşmelerin sayısının arttığını söylüyor.

    Palombo; birleşmelerin bankalara, bankacılık sektörüne ve ekonomiye etkilerini şöyle saptıyor: "Aynı büyüklükteki küçük bankaların birleşmeleri sonucunda sinerji yoluyla brüt gelir artışı sağlandığı ve etkin çalışamayan veya yeterli performans gösteremeyen küçük bankaların performanslarını düzelttiği görülmüştür.

    Büyük bankaların yatay birleşmesi ise fiyatlar ve rekabeti olumsuz yönde etkileyebildiği için bankacılık sektörü ve ekonomi açısından net refah artışının varlığı şüpheli olacaktır. Etkinlik üzerine yapılan çalışmalarda çıkan sonuçlar, birleşmelerin genelde etkinliği artırıcı bir etkilerinin olmadığını ancak bazı maliyet kalemlerinde düşüşe neden olduğunu göstermiştir. ...bankacılık sektöründeki birleşmeler ve satın almalar rasyonel bir çözüm gibi görülebilmektedir."

    Almanya ve İtalya yatay banka birleşmelerinin yoğun olduğu ülkelerdir. 1988-1992 döneminde bu iki ülkenin de birleşme mevzuatının değişmesi, birleşmelerin sayısını artırıcı bir etken olmuştur.

    AB'de Meydana Gelen Banka Birleşmeleri Sayısı (1988-92)
    Ülkeler Çoğunluk edinme Satın alma Birleşme Toplam
    Belçika 4 5 2 11
    İngiltere 9 14 1 24
    Fransa 16 2 1 19
    Almanya 12 70 11 93
    İtalya 25 79 24 128
    Hollanda 3 5 7 15

    Tabloda, 1993 yılında Fransız bankalarında birleşmenin yoğunlaştığı görülüyor. Lüizet Palombo bunun nedenleri arasında AB'deki tek pazar oluşmasına yönelik ülkeler arası entegrasyonu da sayıyor.

    Türkiye'de
    Ekonomistlere göre; ABD ve AB ülkelerinde rekabet gücünü artırmak amacıyla yapılan evliliklerin Türkiye'de yapılması için zamana ihtiyaç var... Türkiye'de şirketin değeri kadar şirketin yönetiminin de kimde olduğu çok önemli. Türkiye'de şirket sahiplerinin çoğu, aynı zamanda şirketin idarecisi konumunda bulunuyor... Bu nedenlerden dolayı Türkiye'de batan bir şirketin satın alınması dışında ABD ve AB'de olduğu gibi şirket evliliklerinin olmayacağı öne sürülüyor.

    PriceWaterhouseCoopers Türkiye Başkanı Adnan Nas da, Türkiye'de şirketlerinin birleşmesinin zor olduğunu söylüyor. Nas'a göre Türk şirketlerinin birleşmesinin önündeki engeller şunlar:

    * Vergi: Vergi yüzünden işadamları birleşmek istemiyor.
    * Kültür: Türkiye'de ortaklık kültürü yok. Bu nedenle sinerji yaratılamıyor.
    * Feodal bağ: Kurucular şirketlerine bağlı. En kötü şartta bile satmak istemiyor.
    * Kurumsallaşma Eksik: Patrona bağlı şirketler birleşme düşüncesine karşı.
    * Küreselleşme Anlaşılamadı: Yeni ekonomi, küreselleşme gibi kavramlar geç geldi.
    * Anlaşma Eksikliği: Birleşmek için şirketler hisse değerlerini yüksek tutuyor.


    TÜSİAD'ın ''Birleşmeler ve Devralmalar'' başlıklı raporuna göre; Türkiye'de birleşme ve devralmalarda, uluslararası kaynakların ülkeye çekilebilmesi için yapılması gerekenler şöyle;
    -Şirket yönetimlerinde ve hesaplarında şeffaflığın artırılması,
    -Azınlık haklarının korunmasına yönelik sağlam güvenceler verilmesi,
    -Yapısal güven (corporate governance) standartlarının etkin olarak uygulanması,
    -Şirketlerin halka açıklık oranlarının artırılması.

    Koç'ta Grup İçi Evlilik
    Koç Grubu'nun 2000 yılı stratejisinde grup içi şirket evlilikleri yer aldı. Koç Holding Yönetim Komitesi Üyesi Temel Atay, Koç Topluluğu'nun 2000 yılı stratejisini, gelişen dünya rekabeti ile birebir mücadele etmek ve küresel pazarda paylarını artıracak şekilde küresel şirketler yaratmak olarak açıkladı.

    Bu stratejiye uygun olarak, Koç Grubu'ndaki Arçelik, Türk Elektrik Endüstrisi, Atılım ve Gelişim şirketleri tek bir tüzelkişilik altında birleştirildi.

    Atay; Koç Topluluğu'nda uluslararası rekabet gücü çok yüksek olan dayanıklı tüketim grubunda başlayan bu evliliğin, süreç içinde diğer sanayi gruplarında da sürdürüleceğini vurguladı.

    Boyner'de Markalar Birliği
    Boyner Holding bünyesinde yer alan Beymen, Benetton ve Divarese markaları güçbirliği yaparak, "BBA A.Ş." adlı yeni bir şirketin çatısı altında birleşti. Boyner Holding`ten yapılan açıklamada, her biri kendi alanında lider olan bu kurumların becerilerinin birleştirilerek, dünya ölçeğinde bir şirket yaratılmak istendiği belirtildi.

    Gruplar arası Flört
    Koç ve Sabancı gibi Türkiye'nin büyük grupları bir yandan kendi bünyesindeki şirketleri birleştirirken, diğer yandan da gruplararası evliliklere de sıcak baktıkları basına yansıttılar.

    Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Sakıp Sabancı, 2000 Mart'ında Koç Holding ve Doğuş Holding'e, turizm sektöründe evlilik teklifinde bulundu. Sabancı, üç grubun turizm yatırımlarını Turizm Holding adı altında birleştirmesini önerdi.

    "Bakın birleşmeler şirketlerin cirolarını, sermayelerini büyütüyor. İnsan kaynağını daha iyi kullanmayı getiriyor. Bütün dünya bunun için birleşirken, biz neden birleşmeyelim?'' diyen Sabancı'ya göre kurulacak Turizm Holding, başka otelleri de bünyesine katarak sektörde yeni yatırımlar yapabilecek üstelik zamanı geldiğinde de özelleştirilmesi öngörülen THY'ye talip olabilecekti.

    Bankacılık sektöründe de birleşmelere sıcak baktığını vurgulayan Sabancı'nın evlilik önerisi 1995'e kadar uzanıyordu. Rahmi Koç, Sakıp Sabancı'ya 1995'te yazdığı mektupta iki holdingin bazı iş kollarında güçbirliği yapmasının Avrupa'daki gibi sinerji yaratabileceğini belirterek işbirliğine yeşil ışık yakmıştı.

  • ÖZEL DOSYALAR
    Türkiye'nin En Zengin 100 Ailesi
    Yeni Türk Lirası
    Eko Sözlük
    EURO Özel
    Turizim
    Yıllık Enflasyon Oranları
    Motorlu Araç Vergileri
    Borsa Sözlüğü
    Yıllar İtibariyle Yatırım Araçları
    Galatadan İstinye'ye Borsa
    Yatırımcı Rehberi
    Eko Kitaplık