Exxon-Mobil 78.95, Travellers Group-Citicorp 72.56, SBC Communication-Ameritech
62.59, Nations Bank-BankAmerica 61.63, Vodafone-AirTouch 60.29 ve BP-Amoco
48.17 milyar dolara ulaştı.
Uluslararası şirket birleşmeleri arasında da finansta Citigroup (ABD)-Schroders
(İngiltere), BSCH (İspanya)-Meridional (Brezilya),
Telekom gereçlerinde Smith Industries (İngiltere)-EMC Technology (ABD)
İş hizmetinde Vivendi (Fransa)-Scoot.com (ABD),
Tütünde Swedish Match (İsveç)-General Cigar (US)
Enerji sistemlerinde de Emerson Electric (US)- Unit of Ericsson (İsveç) yer aldı.
| Dünyada Büyük Şirket Evlilikleri (1999) |
| Hedef şirket |
Satın Alan Şirket |
Değeri (milyar $) |
Sektör |
| Sprint Corp. |
MCI WorldCom. |
127.2 |
Telekom |
| Telecom Italia |
Deutsch Telekom |
92.2 |
Telekom |
| Air Touch |
Vodafone |
65.9 |
Telekom |
| MediaOne Group |
ATt |
63.1 |
Telekom |
| MediaOne Group |
Comcast Corp. |
58.2 |
Telekom |
| Total Fina |
Elf Aquitaine |
53.7 |
Petrol |
| US West Inc. |
Global Crossing |
51.1 |
Telekom |
| CBS Corporation |
Viacom Inc. |
40.8 |
Medya |
| Orange PLC |
Mannesman |
35.3 |
Telekom |
| BAT |
Rotmans |
21.5 |
Sigara |
| Ascend Comn. |
Lucent Technologies |
21.0 |
Telekom |
| BankBoston |
Fleet Grubu |
16.0 |
Banka |
| General Dynamics |
Gulfstream Aerospace |
5.3 |
Uçak |
Kaynak: Verilerin bir kısmı "Thomson Financial Securities Data'dan aktaran
TÜSİAD Görüşleri Dizisi, No 2"den alındı.
| Dünyada Büyük Şirket Evlilikleri (2000) |
| Satın alan |
Satılan |
Değeri (milyar $) |
Sektör |
| America OnLine |
Time Warner |
342 |
Bilişim-Medya |
| Glaxo Wellcome |
SmithKline Beecham |
76 |
İlaç |
| Seagate |
Veritas |
29 |
Bilişim |
| DaimlerChrysler |
Mitsubishi |
2 |
Otomotiv |
| Preussag (Alm) |
Thomson Travel (İng) |
2.73 |
Turizm |
| Pfizer |
Warner Lambert |
302 |
İlaç |
| Cable and Wireless HKT |
PCCW-İnternet |
36-38 |
İnternet |
Kaynak: AA, Reuter
America Online-Time Warner Birleşmesi
AOL, Time Warner'ı satın alarak yeni bin yılın ilk büyük birleşmesini gerçekleştirdi. AOL hisseleri bir günde yüzde 553 değer kazandı. Bu birleşme, iletişim çağının en büyük rekabetini de doğurdu. Elektronik ve geleneksel medya evliliğini değerlendiren The Wall Street Journal "Artık hiç bir şey eskisi gibi olmayacak" yorumunu yaparak geleneksel medyanın tarihe karışacağını vurguladı.
AOL 165 milyar dolar ödeyerek Time Warner şirketini satın almasıyla evlilikten doğan ortak şirketin yüzde .... hissesi AOL'da kaldı. Evlilik sonrası oluşan yeni şirketin piyasa değeri 342 milyar dolar. Bu rakam, Türkiye'nin GSMH'sının 1.75 katı ve yaklaşık olarak Meksika'nın da milli gelirine eşit. Yeni şirket AOL-Time Warner, piyasa değerleri baz alındığında , Microsoft, General Electric ve Cisco Systems'ten sonra ABD'nin, 4'üncü büyük şirketi oldu.
Bu evlilik AOL'a, dev rakibi Microsoft karşısında internetten sinemaya, ticaretten kablosuz iletişime kadar pek çok alanda büyük rekabet kazandırdı. AOL, Time Warner ortaklığıyla ülkenin en büyük ikinci kablolu yayın gücünü de bünyesine katarak Microsoft'a, faaliyet gösterdiği her alanda rakip oldu.
Artık kişisel bilgisayarla AOL aracılığıyla internet erişimi sağlayanlar, bir tuşla Time Warner'ın CNN ve TBS televizyonlarına ya da arşivinden film ve müzik marketine kadar her ürününe ulaşabilecek. Time Warner kablolu hizmetlerinden yararlananlar da, televizyondan AOL'a bağlanıp internete girebilecek.
Warner EMI Music Doğuyor
AOL-Time Warner birleşmesi dünya kamu oyunda tartışılırken, İngiliz müzik şirketi EMI de gruba katılarak 20 milyar dolarlık yeni bir müzik devi doğdu. Time Warner, Rolling Stones, Beatles, Spice Girls gibi efsanelerin adresi İngiliz müzik şirketi EMI ile birleşmiş oldu. Şirketlerin ortak bildirisine göre; EMI, 2 bin 500'ü aşkın sanatçı, 2 milyonu aşkın şarkının telif hakkı, 8 milyar dolarlık ortak yıllık geliri ve vergi öncesi 1 milyar dolarlık kârıyla müzik piyasasının bir numarası oldu.
Banka Birleşmeleri: Türkiye Bankalar Birliği, Bankacılar Dergisi'nde yer alan Lüizet Palombo'nun 1980'li yılların başında Avrupa ve ABD'de makro-ekonomik gelişmelere dayalı olarak birleşmelerin sayısının arttığını söylüyor.
Palombo; birleşmelerin bankalara, bankacılık sektörüne ve ekonomiye etkilerini şöyle saptıyor: "Aynı büyüklükteki küçük bankaların birleşmeleri sonucunda sinerji yoluyla brüt gelir artışı sağlandığı ve etkin çalışamayan veya yeterli performans gösteremeyen küçük bankaların performanslarını düzelttiği görülmüştür.
Büyük bankaların yatay birleşmesi ise fiyatlar ve rekabeti olumsuz yönde etkileyebildiği için bankacılık sektörü ve ekonomi açısından net refah artışının varlığı şüpheli olacaktır. Etkinlik üzerine yapılan çalışmalarda çıkan sonuçlar, birleşmelerin genelde etkinliği artırıcı bir etkilerinin olmadığını ancak bazı maliyet kalemlerinde düşüşe neden olduğunu göstermiştir. ...bankacılık sektöründeki birleşmeler ve satın almalar rasyonel bir çözüm gibi görülebilmektedir."
Almanya ve İtalya yatay banka birleşmelerinin yoğun olduğu ülkelerdir. 1988-1992 döneminde bu iki ülkenin de birleşme mevzuatının değişmesi, birleşmelerin sayısını artırıcı bir etken olmuştur.
| AB'de Meydana Gelen Banka Birleşmeleri Sayısı (1988-92) |
| Ülkeler |
Çoğunluk edinme |
Satın alma |
Birleşme |
Toplam |
| Belçika |
4 |
5 |
2 |
11 |
| İngiltere |
9 |
14 |
1 |
24 |
| Fransa |
16 |
2 |
1 |
19 |
| Almanya |
12 |
70 |
11 |
93 |
| İtalya |
25 |
79 |
24 |
128 |
| Hollanda |
3 |
5 |
7 |
15 |
Tabloda, 1993 yılında Fransız bankalarında birleşmenin yoğunlaştığı görülüyor. Lüizet Palombo bunun nedenleri arasında AB'deki tek pazar oluşmasına yönelik ülkeler arası entegrasyonu da sayıyor.
Türkiye'de
Ekonomistlere göre; ABD ve AB ülkelerinde rekabet gücünü artırmak amacıyla yapılan evliliklerin Türkiye'de yapılması için zamana ihtiyaç var... Türkiye'de şirketin değeri kadar şirketin yönetiminin de kimde olduğu çok önemli. Türkiye'de şirket sahiplerinin çoğu, aynı zamanda şirketin idarecisi konumunda bulunuyor... Bu nedenlerden dolayı Türkiye'de batan bir şirketin satın alınması dışında ABD ve AB'de olduğu gibi şirket evliliklerinin olmayacağı öne sürülüyor.
PriceWaterhouseCoopers Türkiye Başkanı Adnan Nas da, Türkiye'de şirketlerinin birleşmesinin zor olduğunu söylüyor. Nas'a göre Türk şirketlerinin birleşmesinin önündeki engeller şunlar:
* Vergi: Vergi yüzünden işadamları birleşmek istemiyor.
* Kültür: Türkiye'de ortaklık kültürü yok. Bu nedenle sinerji yaratılamıyor.
* Feodal bağ: Kurucular şirketlerine bağlı. En kötü şartta bile satmak istemiyor.
* Kurumsallaşma Eksik: Patrona bağlı şirketler birleşme düşüncesine karşı.
* Küreselleşme Anlaşılamadı: Yeni ekonomi, küreselleşme gibi kavramlar geç geldi.
* Anlaşma Eksikliği: Birleşmek için şirketler hisse değerlerini yüksek tutuyor.
TÜSİAD'ın ''Birleşmeler ve Devralmalar'' başlıklı raporuna göre; Türkiye'de birleşme ve devralmalarda, uluslararası kaynakların ülkeye çekilebilmesi için yapılması gerekenler şöyle;
-Şirket yönetimlerinde ve hesaplarında şeffaflığın artırılması,
-Azınlık haklarının korunmasına yönelik sağlam güvenceler verilmesi,
-Yapısal güven (corporate governance) standartlarının etkin olarak uygulanması,
-Şirketlerin halka açıklık oranlarının artırılması.
Koç'ta Grup İçi Evlilik
Koç Grubu'nun 2000 yılı stratejisinde grup içi şirket evlilikleri yer aldı. Koç Holding Yönetim Komitesi Üyesi Temel Atay, Koç Topluluğu'nun 2000 yılı stratejisini, gelişen dünya rekabeti ile birebir mücadele etmek ve küresel pazarda paylarını artıracak şekilde küresel şirketler yaratmak olarak açıkladı.
Bu stratejiye uygun olarak, Koç Grubu'ndaki Arçelik, Türk Elektrik Endüstrisi, Atılım ve Gelişim şirketleri tek bir tüzelkişilik altında birleştirildi.
Atay; Koç Topluluğu'nda uluslararası rekabet gücü çok yüksek olan dayanıklı tüketim grubunda başlayan bu evliliğin, süreç içinde diğer sanayi gruplarında da sürdürüleceğini vurguladı.
Boyner'de Markalar Birliği
Boyner Holding bünyesinde yer alan Beymen, Benetton ve Divarese markaları güçbirliği yaparak, "BBA A.Ş." adlı yeni bir şirketin çatısı altında birleşti. Boyner Holding`ten yapılan açıklamada, her biri kendi alanında lider olan bu kurumların becerilerinin birleştirilerek, dünya ölçeğinde bir şirket yaratılmak istendiği belirtildi.
Gruplar arası Flört
Koç ve Sabancı gibi Türkiye'nin büyük grupları bir yandan kendi bünyesindeki şirketleri birleştirirken, diğer yandan da gruplararası evliliklere de sıcak baktıkları basına yansıttılar.
Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Sakıp Sabancı, 2000 Mart'ında Koç Holding ve Doğuş Holding'e, turizm sektöründe evlilik teklifinde bulundu. Sabancı, üç grubun turizm yatırımlarını Turizm Holding adı altında birleştirmesini önerdi.
"Bakın birleşmeler şirketlerin cirolarını, sermayelerini büyütüyor. İnsan kaynağını daha iyi kullanmayı getiriyor. Bütün dünya bunun için birleşirken, biz neden birleşmeyelim?'' diyen Sabancı'ya göre kurulacak Turizm Holding, başka otelleri de bünyesine katarak sektörde yeni yatırımlar yapabilecek üstelik zamanı geldiğinde de özelleştirilmesi öngörülen THY'ye talip olabilecekti.
Bankacılık sektöründe de birleşmelere sıcak baktığını vurgulayan Sabancı'nın evlilik önerisi 1995'e kadar uzanıyordu. Rahmi Koç, Sakıp Sabancı'ya 1995'te yazdığı mektupta iki holdingin bazı iş kollarında güçbirliği yapmasının Avrupa'daki gibi sinerji yaratabileceğini belirterek işbirliğine yeşil ışık yakmıştı.